Glasoven

Velzeke beschikte lange tijd over de enige houtgestookte glasoven in Europa. Het werd dan ook een ontmoetingsplaats voor specialisten uit de ganse wereld die Romeins en middeleeuws glas bestuderen.


Deze smeltoven wordt éénmaal per jaar aangestookt en dit in de week voorafgaande aan het Open Monumentenweekend. We ontvangen dan specialisten uit Groot Brittannië, Amerika, Frankrijk en Duitsland. Hieronder vind je meer info over hen.

De oven werd opgebouwd met lokaal gewonnen leem vermengd met poederklei en stro. De constructie werd verstevigd met fragmenten van originele Romeinse dakpannen en vuurvaste stenen.

Hij bestaat eigenlijk uit twee boven elkaar geplaatste koepels. De onderste is de stookruimte. In de tweede koepel staan de glaspotten op een zogenaamde bank.

De bouw van de oven werd gecoördineerd door het museum en uitgevoerd door François van den Dries en Robert van Zijll de jong. Tijdens de voorbije zomermaanden werd de oven grondig gerenoveerd.


Glas wordt geblazen bij een werktemperatuur van rond de 1100°C. Deze wordt bereikt door de oven een week lang te stoken. We verhogen de temperatuur zo'n 50°C per uur met verschillende rustpauzes waarbij de bereikte temperatuur op peil wordt gehouden. Na ongeveer een dag stoken worden de glaspotten, die binnenin de oven worden geplaatst, met ruw glas opgevuld. Wij gebruiken recuperatie glas als basismateriaal en vertrekken niet van fijn zand, soda en kalk. Er werd vroeger trouwens ook heel vaak met recuperatie glas gewerkt.



Glasblazers


 Mark Taylor en David Hill (GB)

Deze glasblazers van het in 1989 opgerichte Britse collectief The Glassmakers maken sinds 2008 jaarlijks hun opwachting in Velzeke. Twee jaar eerder hadden ze het Roman Furnace Project mee opgestart, dat zich toelegt op het glasblazen met behulp van hout gestookte ovens. Hoewel hun corebusiness de reproductie van Romeins glas is, vinden ze het ook belangrijk hun experimenten te onderbouwen met wetenschappelijk onderzoek. Mede door hun vooropleiding dragen ze bij aan de samenwerking tussen archeologen, academici en glasspecialisten. Mark, die zich als archeoloog bijschoolde tot glasblazer, onderzoekt in praktijk de mogelijkheden en beperkingen die het Romeinse gereedschap en de technologische kennis met zich mee brachten. De mallen die ze gebruiken worden dan weer aangeleverd door David, die als grafisch kunstenaar en beeldhouwer voortdurend op zoek is naar de oorspronkelijke ontwerpen voor de reliëfs die we bijvoorbeeld op circusbekers terugvinden. Op YouTube kun je alvast eens kijken hoe ze te werk gaan https://www.youtube.com/watch?v=PMNIEfo6vZY

Meer weten? Neem dan een kijkje op www.romanglassmakers.co.uk


 

 William Gudenrath (USA)

Ook deze internationaal gerenommeerde glasblazer en conservator van het Corning Museum of Glass in New York maakt sinds jaar en dag zijn opwachting aan onze glasoven. Hij is een autoriteit wat betreft warm glas-technieken van het oude Egypte tot en met de 18de eeuw – met name in het blazen van Venetiaans glas, en geeft wereldwijd lezingen en demonstraties ter zake. Wat Romeins glas betreft, verwierf hij in 1989 internationale bekendheid met een theorie over de vorm en productiewijze van de Portland Vaas, een glazen amfoor uit de 1ste eeuw vr. Chr. die in het British Museum wordt bewaard. De wetenschap is hem sindsdien erkentelijk voor de toegankelijke manier waarop hij de oude Romeinse glasblaastechnieken beschrijft, illustreert, en via tal van video’s en boeken verspreid.

 

Kijk al eens binnen in zijn atelier https://www.youtube.com/watch?v=xWZh7RXkW0I



 François Arnaud (FR)

Deze Frans-Canadese glaskunstenaar heeft met zijn Atelier PiVerre net ten zuiden van Nantes inmiddels meer dan 20 jaar ervaring opgebouwd. Amper vijftien was hij toen hij met mond geblazen glas begon te experimenteren. Over een periode van vijf jaar bezocht hij Italië, de bakermat van het Murano glas, maar ook landen als Zuid-Afrika, Argentinië, Tsjechië, India en Syrië. Reizen die hem letterlijk gevormd hebben in zijn praktijk waarin hij zich laat inspireren door oude technieken. Zodoende is hij intussen ook tot in de buurlanden bekend als gast op glasdemonstraties met hout gestookte ovens.

Ook als hedendaags kunstenaar geniet hij wereldwijd bekendheid door zijn deelname aan tal van tentoonstellingen. In 2015 werd hij op het Concours de Meilleur Ouvrier de France (MOF) laureaat in de klasse Glaskunst - Kristalkunst.

 

Zijn website bied je een schat aan fotomateriaal http://www.piverre.fr/




 Frank Wiesenberg (D)

Van jongs af staan re-enactments en glasdemonstraties voor Frank Wiesenberg centraal. In de opkomst van het internet ziet hij al gauw de mogelijkheid om de publieke interesse voor activiteiten op vlak van experimentele archeologie en dus ook glasblazen, te vergroten. In 2008 lanceert hij daarom www.glasrepliken.de, een forum met naar het Duits vertaalde verslagen over de activiteiten van Taylor & Hill, waar ook onze eigen Velzeekse glasovenexperimenten aanbod komen.

In 2011, het jaar waarin hij aan de universiteit van Keulen begint aan zijn studies archeologie, mede-organiseert hij in het archeologisch park van Villa Borg de eerste Internationale Reenactmentmesse, het begin van een reeks samenkomsten die een stimulans willen zijn voor kennisoverdracht tussen re-enactors, wetenschappers en museumpersoneel.

Naar aanleiding van zijn bachelor scriptie en de bijhorende reconstructie van een Romeinse glasoven op de terreinen van Villa Borg, start hij vanaf 2014 met jaarlijks terugkerende workshops die al gauw een schare wetenschappers van enkele toonaangevende Duitse universiteiten weten aan te trekken. Een samenwerking die in 2015 en 2016 resulteert in twee internationale glasconferenties.

Sindsdien onderzoekt Wiesenberg vooral nieuwe manieren om glasovens vorm te geven en is hij bezig met het ontwerpen en realiseren van kleinere, verplaatsbare ovens waarin bijvoorbeeld glasparels kunnen gebakken worden. De eerste realisaties hiervan vind je in het Roemeense Călugăreni en sinds kort ook in het park van Villa Borg.




 Anna-Barbara Follmann – Schulz (D)

Onze special guest tijdens Open Monumentenweekend 2017 is de gerenommeerde Duitse archeologe Anna-Barbara Follmann – Schulz. Haar specialisatie in Romeins glas, waarover ze tal van publicaties op haar naam heeft staan, richt zich in het bijzonder op de studie van figuratieve voorstellingen. Voorbeelden hiervan, meestal in reliëf uitgevoerd, vinden we terug op circusbekers, glazen trofeeën met afbeeldingen van strijdwagens en gladiatorengevechten. Binnen de experimentele archeologie heeft Prof. Follmann-Schulz er mede voor gezorgd dat de reliëfs die men sinds mensenheugenis met behulp van gipsen mallen kopieert en bestudeert, ter beschikking konden worden gesteld van glasblazers als Taylor & Hill.





 Jason Klein (USA)

Deze Amerikaanse meester-glasblazer en zaakvoerder van Historical Glassworks heeft inmiddels ruim 20 jaar ervaring op de teller. Hij is voornamelijk gespecialiseerd in middeleeuwse glasblaastechnieken, met name de roodkopertechniek, waarbij de laag roodglas ondersteund wordt door een laag witglas. Daarnaast beheerst hij ook de techniek van het sheetglass, een 11de-eeuwse methode waarbij men kleine cilinders blaast die - eenmaal ontdaan van boven en onderkant - overlangs worden doorgesneden om dan uitgestreken te worden tot een glasplaat. Een productiewijze die zich bijvoorbeeld leent voor glasramen.

Hoewel hij tegenwoordig als docent verbonden is aan het Bryn Athyn College, een campus net ten noorden van Philadelphia, genoot hij zelf zijn opleiding in New Orleans, aan de Tulane University. Sinds 2001 maakt hij regelmatig zijn opwachting op tal van Renaissance festivals in Florida, New Jersey en New York. Hij demonstreert er zowel Renaissance, als ook Romeinse en middeleeuwse procedés. Een variatie die er voor gezorgd heeft dat hij al rekwisieten mocht aanleveren voor de ‘Pirates of the Carribean’ films en ‘The Hobbit’.

Op zijn website http://historicalglassworks.com krijg je een mooi, chronologisch overzicht van de replica’s die hij zelf produceert.

 Giulia Cesarin (IT)
Gedoctoreerd in de Klassieke Oudheid aan het Archeologisches Institut van de Universiteit van Keulen, doet Giulia onderzoek naar luxueus glas uit de laat-Griekse en vroeg-Romeinse periode. Haar aandacht gaat daarbij vooral naar zwischengoldglas, een techniek uit het Oude Griekenland waarbij men het glas versiert met een figuur in goudblad en er nadien een tweede, glazen beschermlaag overheen legt. Zowel in Italië, waar ze aanvankelijk studeerde aan de Universiteit van Padua, als in Duitsland nam ze deel aan tal van congressen en masterclasses en werkte ze al mee aan de Glasdagen van het LVR-RömerMuseum in Xanten en aan het glasovenproject in het archeologiepark van Borg.